حقایق کلیدی
بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۵۰، نسبت جمعیت بالای ۶۰ سال جهان تقریباً دو برابر خواهد شد و از ۱۲٪ به ۲۲٪ خواهد رسید.
تا سال ۲۰۲۰، تعداد افراد ۶۰ سال و بالاتر از کودکان زیر ۵ سال بیشتر خواهد شد.
در سال ۲۰۵۰، ۸۰ درصد از سالمندان در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط زندگی خواهند کرد.
سرعت پیر شدن جمعیت بسیار بیشتر از گذشته است.
همه کشورها با چالشهای بزرگی روبرو هستند تا اطمینان حاصل کنند که سیستمهای بهداشتی و اجتماعی آنها آماده بهرهبرداری حداکثری از این تغییر جمعیتی هستند.
نمای کلی
مردم در سراسر جهان عمر طولانیتری دارند. امروزه اکثر مردم میتوانند انتظار داشته باشند که تا دهه شصت زندگی و بیشتر از آن زندگی کنند. هر کشوری در جهان، هم از نظر تعداد و هم از نظر نسبت افراد مسن در جمعیت، رشد را تجربه میکند.
تا سال ۲۰۳۰، از هر ۶ نفر در جهان، ۱ نفر ۶۰ سال یا بیشتر سن خواهد داشت. در این زمان، سهم جمعیت ۶۰ سال و بالاتر از ۱ میلیارد نفر در سال ۲۰۲۰ به ۱.۴ میلیارد نفر افزایش خواهد یافت. تا سال ۲۰۵۰، جمعیت افراد ۶۰ سال و بالاتر جهان دو برابر خواهد شد (۲.۱ میلیارد نفر). انتظار میرود تعداد افراد ۸۰ سال یا بیشتر بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۵۰ سه برابر شود و به ۴۲۶ میلیون نفر برسد.
در حالی که این تغییر در توزیع جمعیت یک کشور به سمت سنین بالاتر - که به عنوان پیری جمعیت شناخته میشود - در کشورهای با درآمد بالا آغاز شد (به عنوان مثال در ژاپن 30 درصد از جمعیت در حال حاضر بالای 60 سال سن دارند)، اکنون کشورهای با درآمد کم و متوسط هستند که بیشترین تغییر را تجربه میکنند. تا سال 2050، دو سوم جمعیت بالای 60 سال جهان در کشورهای با درآمد کم و متوسط زندگی خواهند کرد.
پیری توضیح داده شد
در سطح بیولوژیکی، پیری ناشی از تأثیر تجمع طیف گستردهای از آسیبهای مولکولی و سلولی در طول زمان است. این امر منجر به کاهش تدریجی ظرفیت جسمی و روانی، افزایش خطر بیماری و در نهایت مرگ میشود. این تغییرات نه خطی هستند و نه ثابت، و تنها ارتباط کمی با سن فرد بر حسب سال دارند. تنوع مشاهده شده در سنین بالاتر تصادفی نیست. فراتر از تغییرات بیولوژیکی، پیری اغلب با سایر گذارهای زندگی مانند بازنشستگی، نقل مکان به مسکن مناسبتر و مرگ دوستان و شرکا همراه است.
بیماریهای شایع مرتبط با افزایش سن
بیماریهای شایع در سنین بالاتر شامل کاهش شنوایی، آب مروارید و عیوب انکساری، درد کمر و گردن و آرتروز، بیماری مزمن انسدادی ریه، دیابت، افسردگی و زوال عقل است. با افزایش سن، احتمال ابتلا به چندین بیماری به طور همزمان افزایش مییابد.
همچنین، سالمندی با ظهور چندین وضعیت پیچیده سلامتی که عموماً سندرمهای سالمندی نامیده میشوند، مشخص میشود. این موارد اغلب نتیجه عوامل زمینهای متعددی هستند و شامل ضعف، بیاختیاری ادرار، زمین خوردن، هذیان و زخمهای فشاری میشوند.
عوامل مؤثر بر پیری سالم
زندگی طولانیتر، نه تنها برای افراد مسن و خانوادههایشان، بلکه برای کل جوامع نیز فرصتهایی را به همراه دارد. سالهای بیشتر، فرصتی برای دنبال کردن فعالیتهای جدید مانند ادامه تحصیل، شغل جدید یا یک علاقهی فراموششده را فراهم میکند. افراد مسن همچنین از بسیاری جهات به خانوادهها و جوامع خود کمک میکنند. با این حال، میزان این فرصتها و مشارکتها به شدت به یک عامل بستگی دارد: سلامت.
شواهد نشان میدهد که نسبت زندگی در سلامت خوب، بهطورکلی ثابت مانده است، که نشان میدهد سالهای اضافی در سلامت ضعیف هستند. اگر افراد بتوانند این سالهای اضافی زندگی را در سلامت خوب تجربه کنند و اگر در یک محیط حمایتی زندگی کنند، توانایی آنها برای انجام کارهایی که برایشان ارزشمند است، تفاوت چندانی با یک فرد جوانتر نخواهد داشت. اگر این سالهای اضافهشده تحت تأثیر کاهش ظرفیت جسمی و روانی قرار گیرد، پیامدهای آن برای افراد مسن و جامعه منفیتر خواهد بود.
اگرچه برخی از تغییرات در سلامت افراد مسن ژنتیکی است، اما بیشتر آنها به دلیل محیطهای فیزیکی و اجتماعی افراد - از جمله خانهها، محلهها و جوامع آنها، و همچنین ویژگیهای شخصی آنها - مانند جنسیت، قومیت یا وضعیت اجتماعی-اقتصادی آنها - است. محیطهایی که افراد در کودکی - یا حتی به عنوان جنین در حال رشد - در آنها زندگی میکنند، همراه با ویژگیهای شخصی آنها، تأثیرات بلندمدتی بر نحوه پیر شدن آنها دارد.
محیطهای فیزیکی و اجتماعی میتوانند به طور مستقیم یا از طریق موانع یا انگیزههایی که بر فرصتها، تصمیمات و رفتارهای بهداشتی تأثیر میگذارند، بر سلامت تأثیر بگذارند. حفظ رفتارهای سالم در طول زندگی، به ویژه داشتن یک رژیم غذایی متعادل، انجام فعالیت بدنی منظم و خودداری از مصرف دخانیات، همگی در کاهش خطر ابتلا به بیماریهای غیرواگیر، بهبود ظرفیت جسمی و روانی و به تأخیر انداختن وابستگی به مراقبت نقش دارند.
محیطهای فیزیکی و اجتماعی حمایتی همچنین افراد را قادر میسازند تا علیرغم کاهش ظرفیت، آنچه را که برایشان مهم است انجام دهند. وجود ساختمانها و وسایل حمل و نقل عمومی ایمن و قابل دسترس، و مکانهایی که به راحتی میتوان در آنها قدم زد، نمونههایی از محیطهای حمایتی هستند. در تدوین یک پاسخ بهداشت عمومی به پیری، نه تنها در نظر گرفتن رویکردهای فردی و محیطی که باعث بهبود آسیبهای مرتبط با پیری میشوند، بلکه در نظر گرفتن رویکردهایی که ممکن است بهبودی، سازگاری و رشد روانی-اجتماعی را تقویت کنند، مهم است.
چالشهای مقابله با پیری جمعیت
هیچ فرد مسن معمولی وجود ندارد. برخی از افراد ۸۰ ساله ظرفیتهای جسمی و روانی مشابه بسیاری از افراد ۳۰ ساله دارند. برخی دیگر از افراد در سنین بسیار پایینتر، کاهش قابل توجهی در ظرفیتهای خود تجربه میکنند. یک پاسخ جامع بهداشت عمومی باید به این طیف گسترده از تجربیات و نیازهای سالمندان بپردازد.
تنوعی که در سنین بالاتر مشاهده میشود، تصادفی نیست. بخش بزرگی از آن ناشی از محیطهای فیزیکی و اجتماعی افراد و تأثیر این محیطها بر فرصتها و رفتارهای بهداشتی آنهاست. رابطهای که ما با محیطهای خود داریم تحت تأثیر ویژگیهای شخصی مانند خانوادهای که در آن متولد شدهایم، جنسیت و قومیت ما قرار میگیرد و منجر به نابرابری در سلامت میشود.
افراد مسن اغلب ضعیف یا وابسته و باری بر دوش جامعه فرض میشوند. متخصصان بهداشت عمومی و جامعه به طور کلی، باید به این موارد و سایر نگرشهای تبعیضآمیز نسبت به سالمندان که میتواند منجر به تبعیض شود، بر نحوه تدوین سیاستها و فرصتهایی که افراد مسن برای تجربه سالمندی سالم دارند، تأثیر بگذارد، رسیدگی کنند.
جهانی شدن، تحولات فناوری (مثلاً در حمل و نقل و ارتباطات)، شهرنشینی، مهاجرت و تغییر هنجارهای جنسیتی به طور مستقیم و غیرمستقیم بر زندگی سالمندان تأثیر میگذارند. یک واکنش بهداشت عمومی باید این روندهای فعلی و پیشبینیشده را در نظر بگیرد و بر اساس آن سیاستها را تدوین کند.
پاسخ سازمان بهداشت جهانی
مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۳۰ را دهه سالمندی سالم اعلام کرد و از سازمان بهداشت جهانی خواست تا رهبری اجرای آن را بر عهده گیرد. دهه سالمندی سالم، یک همکاری جهانی است که دولتها، جامعه مدنی، سازمانهای بینالمللی، متخصصان، دانشگاهها، رسانهها و بخش خصوصی را برای ۱۰ سال اقدام هماهنگ، کاتالیزوری و مشارکتی برای تقویت زندگی طولانیتر و سالمتر گرد هم میآورد.
این دهه بر اساس استراتژی و برنامه اقدام جهانی سازمان بهداشت جهانی و برنامه اقدام بینالمللی مادرید سازمان ملل متحد در مورد سالمندی بنا شده و از تحقق دستور کار سازمان ملل متحد 2030 در مورد توسعه پایدار و اهداف توسعه پایدار پشتیبانی میکند.
دهه سالمندی سالم (2021-2030) به دنبال کاهش نابرابریهای سلامت و بهبود زندگی سالمندان، خانوادهها و جوامع آنها از طریق اقدام جمعی در چهار حوزه است: تغییر نحوه تفکر، احساس و عمل ما نسبت به سن و تبعیض سنی؛ توسعه جوامع به شیوههایی که تواناییهای سالمندان را پرورش دهد؛ ارائه مراقبتهای یکپارچه فردمحور و خدمات بهداشتی اولیه پاسخگو به سالمندان؛ و فراهم کردن دسترسی سالمندانی که به آن نیاز دارند به مراقبتهای طولانیمدت با کیفیت.
زمان ارسال: ۲۴ نوامبر ۲۰۲۱
